مهندسی بهداشت محیط

Environmental Health Engineering

راز حمام شیخ بهایی

حمام شيخ بهايي، شمع يا شعله

حتما شما نيز اسم شيخ بهايي و حمام معروفش را شنيده ايد. حمامي كه در بين عموم معروف است كه با شمع گرم ميشده است. و عده اي ميگويند آن شمع با اتم كار ميكرده است. و نهايت اينكه شايع شده كه چون اين شمع با اتم كار ميكرده است انگليسي ها يكي از شمعها را برده اند  و آن يكي را دست كاري كرده اند و بخاطر آن، از كار افتاده است.

راستي واقعيت اين حمام چي بوده است؟ آيا واقعا با يك شمع گرم ميشده است؟ چطور ممكن است؟

تنها نظريه قابل قبول و شايد پذيرفته شده اي كه هم اكنون وجود دارد اين است كه يك سيستم سفالينه لوله كشي زيرزميني حدفاصل آبريزگاه مسجد جامع و اين حمام وجود داشته كه با روش مكش طبيعي گازهايي چون متان و اكسيدهاي گوگردي به مشعل خزينه حمام هدايت ميشده و بعنوان منبع گرما در مشعل ميسوخته و يا اينكه مستقيما اين گازها را از مواد زايد دفع شده در خود حمام جمع آوري ميكردند و مورد استفاده قرار ميدادند.

در جريان مرمت خانه شيخ بهايي در همان نزديكي در كف زمين تنپوشه هاي سفالي و چاههاي مرتبطه و يك لوله آزمايش پيدا شده بود كه احتمال ميدهند مربوط به طراحي حمام باشد. همچنين طبق مطالعاتي كه توسط باستان شناسان و متخصصين انجام شده است معلوم گرديده كه فاضلاب شهر اصفهان توسط لوله هاي جمع آوري فاضلاب وارد خزينه حمام ميشده است. و طبق محاسبات دقيقي كه شيخ بهايي انجام داده بود و با طراحي خاص خزينه، اين فاضلاب تبديل به گاز متان ميشد كه قابل سوختن است. لجن هاي ته نشيني نيز بعنوان كود آلي مورد استفاده قرار ميگرفت. شيخ بهايي با محاسباتي كه انجام داده بود، حجم لجن را براي توليد بيوگاز مشخص كرده بود و گفته بود كه اگر لجن به اندازه اي كه خود مشخص كرده بود برسد ميتوانيد مقدار مشخصي از لجن را بعنوان كود استفاده كنيد. براي برداشت اين لجن اضافي برنامه دقيقي ترسيم شده بود و در هر زماني ميزان برداشت اهالي هر منطقه اي مشخص بود.

گاز توليد شده توسط فاضلاب بوسيله شعله هايي كه تعبيه شده بود مخزن آب حمام را گرم ميكرد. پس از گذشت چندين سال و ضعف حكومت آنزمان كه پايتخت ايران، اصفهان بود كشاورزان بدون برنامه و خارج از نوبت از اين لجن ها برداشت نمودند تا بعنوان كود استفاده نمايند و بدين جهت بود كه اين شعله ها خاموش شدند.

امروزه توليد گاز از فاضلاب بعنوان بيوگاز ناميده ميشود كه يكي از تخصصهاي مهندسين بهداشت و محيط زيست مي باشد. در كشورهاي اروپايي و آمريكا از اين سيستم بعنوان بازيافت فاضلاب و تهيه سوخت استفاده ميشود ولي متاسفانه در ايران كاربرد زيادي ندارد و انطور كه شنيده شده است در حصارك كرج از اين سيتم جهت روشنايي و گرمايش و وسيله پخت و پز استفاده ميشود.

+ نوشته شده در  جمعه پانزدهم تیر 1386ساعت 0:11  توسط  حبیب حبیب نیا  |